پوشش خسارت فوران چاه در صنایع نفت و گاز
چارچوب جامع پوشش بیمه‌ای مهار فوران چاه و حفر چاه امدادی (OEE/COW) در صنعت نفت و گاز ایران
مقدمه و مبانی حقوقی بیمه‌نامه‌های انرژی بر اساس مقررات بیمه مرکزی ایران
صنعت بالادستی نفت و گاز از پرریسک‌ترین بخش‌های اقتصادی کشور است که به دلیل شرایط عملیاتی پیچیده، فشار بالای مخازن هیدروکربوری و پیامدهای زیست‌محیطی و مالی ناشی از حوادث احتمالی، نیازمند پشتوانه قوی مدیریت ریسک و پوشش‌های بیمه‌ای پیشرفته می‌باشد. بیمه‌نامه هزینه‌های اضافی اپراتور یا همان OEE (Operator’s Extra Expense) که در ادبیات سنتی بازار لندن و لویدز تحت عنوان COW (Control of Well) نیز شناخته می‌شود، ابزار محوری انتقال ریسک برای شرکت‌های اکتشاف و تولید (E&P) و پیمانکاران عمومی حفاری است. در نظام حقوقی و بیمه‌ای جمهوری اسلامی ایران، کلیه بیمه‌نامه‌های انرژی از جمله پوشش‌های بخش فراساحل و خشکی، ذیل نظارت عالیه بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و مصوبات شورای عالی بیمه، به‌ویژه آیین‌نامه‌های ناظر بر صدور، خسارت و پوشش‌های اتکایی صادر می‌گردند. ماده ۱ قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری تصریح می‌دارد که هدایت و نظارت بر فعالیت‌های بیمه‌ای با هدف حمایت از حقوق بیمه‌گذاران و توسعه بازار انجام می‌گیرد. به موجب آیین‌نامه شماره ۷۶ (شرایط عمومی بیمه‌نامه‌های مهندسی و انرژی) و مصوبات تکمیلی شورا، ساختار این بیمه‌نامه‌ها عموماً از استانداردهای پذیرفته‌شده بین‌المللی نظیر کلوزهای استاندارد EED 8/86 یا کلوزهای اصلاحی بازار جهانی انرژی الگوبرداری شده، اما با الزامات قانونی ملی نظیر اصل حسن نیت، صلاحیت مراجع حل اختلاف، قاعده جانشینی (حق رجوع / Subrogation) و محدودیت‌های مربوط به ریسک‌های تحریمی و اتکایی انطباق داده شده است. اپراتورهای مستقر در میادین مشترک و مستقل، به منظور انطباق با تکالیف قانونی مندرج در قراردادهای بالادستی و پیشگیری از ورشکستگی مالی در پی فوران‌های فاجعه‌بار، مکلف به اخذ این پوشش با هماهنگی کنسرسیوم‌های بیمه انرژی داخلی و صحه‌گذاری بیمه مرکزی می‌باشند.
- کلمات کلیدی: بیمه مرکزی ایران، بیمه‌نامه OEE، مهار فوران چاه، آیین‌نامه شورای عالی بیمه، بیمه انرژی، ریسک‌های بالادستی، حقوق بیمه ایران.
تحلیل ریسک فوران چاه و سازوکار شکل‌گیری پوشش مهار چاه (Control of Well)
پدیده ضربه یا کیک چاه (Kick) که در اثر غلبه فشار طبقات زمین‌شناسی مخزن بر فشار هیدرواستاتیک گل حفاری در حین عملیات پدید می‌آید، در صورت عدم کنترل به‌موقع از طریق فوران‌گیرها (BOP)، منجر به فوران کامل یا بلاواوت (Blowout) می‌گردد. فوران کنترل‌نشده نفت یا گاز نه تنها موجب هدررفت سرمایه ملی، تخریب دکل و زیرساخت‌های حفاری، تلفات جانی و فجایع زیست‌محیطی می‌شود، بلکه هزینه‌های فوق‌العاده سنگینی را جهت تثبیت مجدد فشار و کشتن چاه به اپراتور تحمیل می‌کند. بخش نخست بیمه‌نامه OEE که بخش کنترل چاه است، تعهد بیمه‌گر را در قبال بازپرداخت تمامی مخارج معقول و ضروری که اپراتور برای بازیابی کنترل چاه یا متوقف کردن جریان سیال متقبل می‌شود، فعال می‌سازد. از منظر تعریف بیمه‌ای، یک چاه زمانی از کنترل خارج‌شده تلقی می‌گردد که جریان مداوم، کنترل‌نشده و تصادفی هیدروکربن، آب یا دیگر سیالات از طریق دهانه چاه یا شکستگی‌های لایه‌های زیرسطحی به سطح زمین یا داخل آب دریا فوران کند و سیستم‌های مکانیکی کنترل چاه موجود روی چاه‌پوش ناتوان از بستن آن باشند. تعهدات تحت این بخش شامل به‌کارگیری تجهیزات تزریق سنگین مواد شیمیایی، گل حفاری ویژه، عملیات انسداد با سیمان‌کاری با فشار بالا (Kill Operation)، اجاره شناورهای تخصصی چندمنظوره اطفای حریق، استخدام شرکت‌های بین‌المللی تخصصی مهار حوادث چاه مانند شرکت‌های مهار فوران معتبر و مهندسی معکوس تجهیزات سرچاهی است. بر اساس شرایط عمومی مورد تأیید بیمه مرکزی، تعریف واقعه باید کاملاً منطبق بر تصادفی بودن رویداد باشد و هزینه‌های اقدامات روتین حفاری یا اصلاحات غیرمرتبط با مهار فشار فعال از شمول تعهدات بیمه‌گر خارج خواهد بود.
- کلمات کلیدی: فوران چاه، Blowout، تجهیزات فوران‌گیر، مهار ضربه، عملیات کشتن چاه، خسارت تحت پوشش، ارزیابی فنی ریسک حفاری.
مبانی فنی و مالی هزینه‌های حفر چاه امدادی (Relief Well Costs)
در سناریوهای بحرانی و پیچیده که دهانه چاه دچار ریزش، احتراق شدید سازه دکل یا دفن تجهیزات سطحی شده و امکان مداخله مستقیم و دسترسی سطحی به مجرای چاه وجود ندارد، تنها راهکار مهندسی پایدار برای قطع فوران، حفر چاه امدادی (Relief Well) است. عملیات حفر چاه امدادی مشتمل بر استقرار یک دکل جدید در فاصله ایمن از دکل سانحه‌دیده، حفاری انحرافی دقیق به کمک سنسورهای مغناطیسی و الکترومغناطیسی جهت ردیابی لوله چاه اصلی در اعماق چند هزار متری، ورود یا هم‌پوشانی هیدرولیکی با لوله چاه سانحه‌دیده و در نهایت پمپاژ حجم وسیعی از گل حفاری با چگالی بالا و دوغاب سیمان برای خفه کردن منبع فشار مخزن است. از دیدگاه اقتصادی و بیمه‌ای، این عملیات یکی از گران‌ترین رویه‌های مهندسی است که مخارج آن می‌تواند بالغ بر ده‌ها میلیون دلار گردد؛ چرا که هزینه‌های روزانه استقرار دکل ثانویه، خدمات پیشرفته جهت‌یابی زیرسطحی، شناورهای تدارکاتی و مواد شیمیایی سنگین به صورت سرسام‌آور انباشته می‌شوند. بخش A بیمه‌نامه OEE/COW متکفل جبران این مخارج حیاتی است، مشروط بر آنکه تصمیم به حفر چاه امدادی بر مبنای ضرورت فنی غیرقابل اجتناب مهندسی و با هماهنگی و رضایت کارشناسان بیمه‌گر یا نمایندگان فنی ارزیاب خسارت (Loss Adjuster) اتخاذ شده باشد. در چارچوب نظارتی بیمه مرکزی ایران، بیمه‌گذار موظف است دفاتر فنی، گزارش‌های روزانه حفاری (DDR) و طرح جامع مهندسی چاه امدادی را بدون تأخیر در اختیار ارزیاب خسارت دارای پروانه رسمی قرار دهد تا صلاحیت مالی و تعهدات بیمه‌گر نسبت به سرفصل‌های اجرایی تثبیت گردد.
- کلمات کلیدی: چاه امدادی، Relief Well، حفاری انحرافی، ردیابی الکترومغناطیسی، سقف تعهدات، ارزیاب مستقل خسارت، هزینه‌های بحرانی حفاری.
تفکیک ساختاری بخش‌های بیمه‌نامه OEE و قلمرو تعهدات مالی
بیمه‌نامه جامع OEE بر پایه یک ساختار سه‌گانه بنیادین تدوین می‌شود که امنیت کامل سرمایه‌گذاری اپراتور را در حوادث بزرگ تضمین می‌نماید. بخش اول (Section A) همان‌گونه که تبیین شد، اختصاص به کنترل فوران چاه، اطفای حریق، مهار جریان و حفر چاه‌های امدادی دارد. بخش دوم (Section B) شامل پوشش حفر مجدد و بازسازی چاه (Redrilling / Restoration) است که هزینه‌های احیای چاه به عمق و شرایط سازندی پیش از وقوع حادثه یا حفر یک چاه جایگزین در صورت غیرقابل جبران بودن چاه اولیه را جبران می‌کند. بخش سوم (Section C) متضمن پوشش‌های مسئولیت مدنی ناشی از آلودگی، نشت و پاک‌سازی محیط زیست (Seepage and Pollution) است که مخارج جمع‌آوری لکه‌های نفتی، دفع پسماندهای آلاینده و دعاوی اشخاص ثالث ناشی از آسیب به منابع آبی و خاکی را متقبل می‌شود. تعیین سقف غرامت یا حد تعهد (Limit of Liability) در این بیمه‌نامه عموماً بر مبنای ترکیبی یا یک حد ترکیبی مجزا برای هر بخش صورت می‌پذیرد. همچنین، فرانشیزها (Deductibles) به صورت درصدی از خسارت یا مبالغ مقطوع معین تعریف می‌گردند که اپراتور مکلف به تقبل آنها به عنوان سهم خود از ریسک است. در بازار بیمه ایران، به دلیل شدت سرمایه‌بر بودن پروژه‌های نفتی، تعیین سقف تعهدات با ارزیابی دقیق حداکثر خسارت احتمالی (PML – Probable Maximum Loss) محاسبه می‌شود. عدم تطابق سقف بیمه‌نامه با ارزش واقعی عملیات می‌تواند منجر به اعمال قاعده نسبی سرمایه موضوع ماده ۱۰ قانون بیمه ایران گردد که در صورت وقوع خسارت، بیمه‌گذار را با کسر جبران‌ناپذیر منابع مالی مواجه می‌سازد؛ از این رو تفکیک شفاف و انتخاب سقف‌های واقع‌بینانه از الزامات حقوقی حیاتی این نوع پوشش است.
- کلمات کلیدی: ساختار OEE، بخش‌های بیمه‌نامه، حفر مجدد، مهار آلودگی محیط زیست، سقف تعهدات بیمه‌گر، فرانشیز، ماده ۱۰ قانون بیمه.
آیین‌نامه‌ها و مصوبات بیمه مرکزی ج.ا.ا در مدیریت اتکایی و انطباق قراردادها
ظرفیت فنی و نگهداری بازار بیمه مستقیم کشور در مواجهه با ریسک‌های مگا-پروژه‌های نفت و گاز که ادعاهای خسارت آنها گاه به صدها میلیون دلار می‌رسد، متکی به راهکارهای اتکایی است. طبق دستورالعمل‌های بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه آیین‌نامه شماره ۵۵ (مقررات مربوط به قبولی و واگذاری بیمه‌های اتکایی) و آیین‌نامه شماره ۱۰۰ (نحوه تعیین ظرفیت مجاز قبولی و نگهداری شرکت‌های بیمه)، هیچ یک از شرکت‌های بیمه تجاری مجاز به نگهداری ریسک فوران چاه بیش از سقف‌های توانگری مالی و سرمایه پایه خود نیستند. از این حیث، پروژه‌های عمده حفاری شرکت ملی نفت ایران یا شرکت‌های تابعه از طریق تشکیل کنسرسیوم‌های مشترک بیمه انرژی با لیدری یکی از شرکت‌های باسابقه تحت پوشش قرار می‌گیرند. علاوه بر ظرفیت واگذاری اجباری به بیمه مرکزی، مابقی ریسک از طریق ظرفیت مازاد کشور یا کانال‌های اتکایی بین‌المللی که سازگار با مقررات ارزی و استانداردهای قانونی کشور باشند بازتوزیع می‌شود. نقش رگولاتوری بیمه مرکزی در صحه‌گذاری کلوزهای تحریمی، تأیید شرایط تخصصی و نرخ‌های حق‌بیمه بر اساس شاخص‌های پرخطر حوزه‌های پرفشار و ترش (نظیر میدان گازی پارس جنوبی یا لایه‌های آسماری و خامی) نمود می‌یابد. در قراردادهای جدید نفتی بالادستی، تضمین انتقال ریسک مطابق با الزامات ابلاغی نهاد ناظر الزامی است تا زنجیره بازپرداخت تعهدات در شرایط بروز ابرخسارت، با تکیه بر ذخایر فنی معتبر دچار اختلال نشود.
- کلمات کلیدی: بیمه اتکایی، ظرفیت قبولی و نگهداری، آیین‌نامه ۱۰۰، کنسرسیوم بیمه انرژی، بیمه مرکزی، مدیریت بدهی فنی، ذخایر بیمه‌ای.
استثنائات بنیادین و چالش‌های حقوقی در پوشش‌های مهار چاه
در کلیه متون استاندارد بین‌المللی و اسناد مصوب بیمه داخلی، پوشش‌های OEE/COW دربرگیرنده استثنائات صریح و قطعی هستند که مرز میان تعهد و عدم تعهد بیمه‌گر را ترسیم می‌کنند. یکی از مهم‌ترین این استثنائات، مفهوم قصور فاحش و سوءرفتار عمدی (Wilful Misconduct / Gross Negligence) از سوی مدیران ارشد یا نمایندگان صلاحیت‌دار بیمه‌گذار است. هرگاه اثبات گردد که عملیات حفاری علی‌رغم هشدارهای قطعی مهندسی یا نقض عمدی پروتکل‌های ایمنی مهار فوران (نظیر عدم تست دوره‌ای فوران‌گیر، دستکاری خودسرانه مانومترها یا حفاری بدون وزن مناسب گل حفاری بر خلاف برنامه مصوب چاه) انجام شده است، بیمه‌گر با استناد به ماده ۱۲ قانون بیمه ایران از جبران خسارت بری‌الذمه خواهد بود. سایر استثنائات شاخص شامل ریسک‌های جنگ، عملیات تروریستی، تخریب عمدی، فرسودگی طبیعی تجهیزات، نشت‌های سطحی عادی ناشی از عدم نگهداری صحیح، تخلیه آلاینده‌ها بر اساس استانداردهای معمول بهره‌برداری، و چاه‌هایی است که پیش از آغاز تاریخ بیمه‌نامه دچار ناپایداری یا فوران بوده‌اند. همچنین هزینه‌های مربوط به حفاری عمیق‌تر از عمق اولیه (Deepening) در زمان بازسازی چاه، مشمول تعهدات پایه نبوده و به عنوان هزینه‌های توسعه‌ای محسوب می‌گردد مگر آنکه الحاقیه ویژه به همراه محاسبه حق‌بیمه اضافی ضمیمه قرارداد شده باشد. تطبیق این استثنائات با عرف فنی صنعت حفاری در ایران یکی از محوری‌ترین چالش‌های مراجع داوری و قضایی در زمان تفسیر اختلافات است.
- کلمات کلیدی: استثنائات بیمه‌نامه، قصور فاحش، سوءرفتار عمدی، ماده ۱۲ قانون بیمه، نقض پروتکل ایمنی، استثنائات جنگ، تست فوران‌گیر.
رویه ارزیابی و تسویه خسارت و تکالیف اپراتور در زمان بحران فوران
فرایند رسیدگی به ادعای خسارت ناشی از فوران چاه از حیث زمان‌بندی و نوع مدارک فنی، از شدیدترین قواعد تبعیت می‌کند. طبق ماده ۱۵ قانون بیمه ایران، بیمه‌گذار موظف است وقوع هرگونه حادثه منجر به ادعای خسارت را حداکثر ظرف پنج روز کاری به بیمه‌گر اعلام نماید، اگرچه در قراردادهای OEE معمولاً قید اطلاعیه فوری ظرف ۲۴ الی ۴۸ ساعت تصریح می‌گردد. به محض وصول اطلاعیه حادثه، شرکت بیمه اقدام به اعزام تیم ارزیابان تخصصی خسارت نفت و گاز (Loss Adjusters) به همراه کارشناسان مستقل ایمنی چاه می‌نماید. تکلیف اپراتور بر اساس قاعده حقوقی تکلیف کاهش خسارت (Duty to Mitigate) ایجاب می‌کند که کلیه اقدامات معقول، استاندارد و فوری را جهت مهار حادثه، ممانعت از سرایت حریق به تأسیسات مجاور و کاهش صدمات زیست‌محیطی به عمل آورد؛ هزینه‌های این اقدامات اولیه حفاظتی نیز در ردیف خسارات قابل بازیافت قرار دارند. برای تسویه حساب نهایی، اپراتور مکلف به مستندسازی تمام فاکتورهای هزینه‌ای، قراردادهای پیمانکاران امدادی، نمودارهای پایش فشار چاه، سوابق سیمان‌کاری و مدارک لرزه‌نگاری است. ارزیاب رسمی موظف است سرفصل‌های واقعی مربوط به مهار چاه را از هزینه‌های توسعه‌ای یا نگهداری تفکیک کرده و سهم فرانشیز و هزینه‌های غیرمجاز را کسر نماید. هرگونه عدم شفافیت یا اختفای اسناد در مرحله مهار، روند صدور حواله خسارت توسط بیمه‌گر و تأییدیه بیمه مرکزی برای واریز سهم اتکایی را با تعلیق حقوقی روبه‌رو خواهد ساخت.
- کلمات کلیدی: تسویه خسارت، ارزیاب مستقل، ماده ۱۵ قانون بیمه، کاهش خسارت، گزارش‌های عملیاتی، صورت‌حساب‌های مهار، مستندسازی فنی.
راهکارهای بهینه‌سازی قراردادهای OEE و تطبیق با استانداردهای مدیریت ریسک میادین ایران
به منظور ارتقای تاب‌آوری صنعت نفت و گاز کشور در برابر فجایع عملیاتی، لازم است اپراتورها و شرکت‌های اکتشاف و تولید، رویکرد انفعالی در خرید بیمه‌نامه را کنار گذاشته و سیاست مدیریت ریسک پیشگیرانه و جامع را اتخاذ نمایند. نخستین اقدام، بهره‌گیری از الحاقیه‌های استاندارد و متناسب با جغرافیای میادین ایران است؛ به عنوان نمونه، اضافه کردن کلوز مهار فوران زیرسطحی (Underground Blowout) در مخازنی که دارای شکاف‌های طبیعی هستند یا ریسک شکست هیدرولیکی سازندها در آنها بالاست، امری اجتناب‌ناپذیر به شمار می‌رود. افزون بر این، درج شروط صریح جهت پیش‌پرداخت خسارت‌های سنگین در حین اجرای پروژه امدادی، مانع از توقف عملیات به دلیل کمبود نقدینگی مقطعی اپراتور خواهد شد. استانداردسازی فرایند نظارت فنی از طریق الزام پیمانکاران حفاری به پیاده‌سازی الزامات سیستم مدیریت سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE-MS) و ممیزی‌های ادواری سامانه‌های مسدودکننده سطحی و زیرسطحی، ریسک نقض تعهدات بیمه‌ای را به حداقل می‌رساند. در بعد حاکمیتی و کلان، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران با تدوین چارچوب‌های یکپارچه قیمت‌گذاری فنی ریسک، راه‌اندازی سامانه‌های هوشمند ارزیابی سلامت چاه‌ها و تقویت صندوق‌های تخصصی اتکایی انرژی، می‌تواند توان پایداری مالی بازار بیمه کشور را در حفاظت از انفال و شریان‌های اقتصادی تضمین نموده و امنیت سرمایه‌گذاری را برای کلیه بازیگران زنجیره بالادستی صنعت نفت محقق سازد.
- کلمات کلیدی: مدیریت ریسک، فوران زیرسطحی، Underground Blowout، پیش‌پرداخت خسارت، ممیزی ایمنی، سامانه جامع نظارت، پایداری مالی بیمه.
پرسش و پاسخ‌های متداول حقوقی و فنی
پرسش ۱: آیا در شرایطی که چاه به طور فیزیکی آتش نگرفته اما فشار کنترل‌نشده گاز باعث خروج پرسنل و مسدود شدن کامل دسترسی به دکل شده است، هزینه‌ها تحت بخش کنترل چاه بیمه‌نامه OEE قابل پرداخت است؟
پاسخ: بله. در تعریف استانداردهای بیمه‌ای OEE، وقوع حریق یا انفجار شرط لازم برای تحقق حادثه نیست. ملاک اصلی و محرک فعال‌سازی پوشش، خروج کامل جریان سیال هیدروکربوری از کنترل سیستم‌های مکانیکی استاندارد روی دهانه چاه و ایجاد شرایط بحرانی ناپایدار است. هرگونه هزینه‌ای که برای تزریق گل سنگین، تعمیر فوران‌گیر از راه دور یا حتی آماده‌سازی مقدمات حفر چاه امدادی به منظور قطع این جریان کنترل‌نشده صورت گیرد، پس از تأیید فنی ارزیاب خسارت مبنی بر تصادفی و غیرقابل مهار بودن رویداد با ابزارهای روتین، تحت پوشش این بیمه‌نامه قرار خواهد گرفت.
پرسش ۲: در صورت اعمال قاعده نسبی سرمایه بر اساس ماده ۱۰ قانون بیمه ایران، خسارت مهار فوران و حفر چاه امدادی چگونه محاسبه می‌شود؟
پاسخ: ماده ۱۰ قانون بیمه تصریح می‌کند در صورتی که مالی به کمتر از قیمت واقعی بیمه شده باشد، بیمه‌گر تنها به تناسب مبلغ بیمه‌شده به قیمت واقعی مسئول جبران خسارت خواهد بود. در بیمه‌نامه‌های انرژی OEE، چنانچه سقف انتخابی پوشش یا ارزش اعلامی چاه در زمان صدور بیمه‌نامه کمتر از ارزش محاسباتی واقعی روز باشد یا فرمول تخمین هزینه حفر چاه امدادی بر مبنای نرخ‌های کمتر از واقعیت به بیمه‌گر ارائه شده باشد، شرکت بیمه موظف است در زمان محاسبه خسارت نهایی، نسبت سرمایه بیمه‌شده به ارزش واقعی را اعمال نماید؛ در این صورت سهم قابل توجهی از میلیون‌ها دلار هزینه حفر چاه امدادی به عهده شخص اپراتور باقی مانده و پرداخت نخواهد شد.
پرسش ۳: آیا هزینه‌های مربوط به پاک‌سازی نشت نفت در دریا پس از وقوع فوران، به طور خودکار در سقف تعهدات حفر چاه امدادی مستهلک می‌شود؟
پاسخ: خیر. در ساختار استاندارد بیمه‌نامه OEE، مخارج پاک‌سازی و مهار آلودگی‌های محیط زیستی و پاسخ به دعاوی مسئولیت ناشی از آلودگی ذیل بخش سوم (Section C) طبقه‌بندی می‌شوند. این بخش معمولاً دارای حد تعهد مستقل یا سهم تفکیک‌شده‌ای از حد کلی بیمه‌نامه است. هزینه‌های حفر چاه امدادی منحصراً متعلق به سرفصل کنترل چاه ذیل بخش اول (Section A) هستند. تفکیک این سرانه‌ها مانع از آن می‌شود که مخارج بالای حفر چاه امدادی، ظرفیت جبران خسارت‌های سنگین ناشی از آلودگی آب‌های فراساحلی یا بالعکس را از بین ببرد.
پرسش ۴: در صورتی که اپراتور بدون تأییدیه بیمه‌گر اقدام به استخدام شرکت‌های خارجی مهار فوران با هزینه‌های بالا کند، آیا بیمه‌گر می‌تواند از بازپرداخت امتناع نماید؟
پاسخ: بر اساس شرایط عمومی مصوب و اصل حسن نیت در حقوق بیمه ایران، بیمه‌گذار مکلف است پیش از انعقاد قراردادهای گران‌قیمت مهار چاه، هماهنگی‌های لازم را با بیمه‌گر لیدر و نماینده ارزیابی خسارت به عمل آورد. با این وجود، به موجب اصل فوریت و تکلیف کاهش خسارت، اگر اپراتور اثبات کند که به دلیل وضعیت اضطراری و خطر قریب‌الوقوع تخریب کامل مخزن یا انفجار فراگیر سکو، فرصت اخذ تأییدیه کتبی وجود نداشته و هزینه‌های استخدام شرکت مهار فوران بر اساس عرف تجاری و فنی آن صنف، معقول و ضروری بوده است، بیمه‌گر موظف به ارزیابی هزینه‌ها بر پایه اصل حسن‌نیت و پرداخت سهم متعارف آن خواهد بود.
دیدگاهتان را بنویسید