پوشش های بیمه نیروگاه های حرارتی و بخار بر اساس شرایط صادره بیمه گران
راهنمای جامع پوشش‌های بیمه‌ای نیروگاه‌های حرارتی و بخاری بر اساس شرایط صادره بیمه‌گران و مقررات بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
چارچوب حقوقی و نظارتی بیمه‌نامه‌های انرژی بر اساس مقررات بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
صنعت تولید برق در زمره زیرساخت‌های حیاتی و استراتژیک کشور قرار دارد و پایداری شبکه سراسری برق وابسته به عملکرد مستمر نیروگاه‌های حرارتی و بخاری است. با توجه به ابعاد عظیم سرمایه‌گذاری، فناوری‌های پیچیده به کار رفته و ریسک‌های فزاینده عملیاتی، طراحی و تدوین ساختار بیمه‌ای کارآمد برای این تأسیسات از اولویت‌های بنیادین مدیریت ریسک ملی محسوب می‌شود. در نظام حقوقی و مالی ایران، تمامی عملیات صدور و خسارت بیمه‌نامه‌های نیروگاهی ذیل نظارت عالیه شورای عالی بیمه و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران صورت می‌پذیرد. طبق مصوبات شورای عالی بیمه، به‌ویژه مقررات حاکم بر بیمه‌های مهندسی و انرژی (نفت، گاز و پتروشیمی و نیروگاه‌ها)، شرکت‌های بیمه مستقیم موظف به رعایت اصول مدیریت ریسک، اعمال نرخ‌ها و شرایط متناسب با استانداردهای ارزیابی خسارت و تاییدیه کمیته‌های تخصصی هستند.
در فرآیند صدور بیمه‌نامه برای نیروگاه‌های حرارتی، تعیین ظرفیت نگهداری مجاز شرکت بیمه‌گر لیدر و استفاده از سازوکارهای بیمه اتکایی اجباری و بیمه اتکایی اختیاری تحت نظارت اداره کل نظارت بر بیمه‌های اتکایی بیمه مرکزی از الزامات اساسی است؛ زیرا ارزش جایگزینی تجهیزاتی نظیر توربین‌های بخار، بویلرهای فوق بحرانی و ژنراتورها به ارقامی سرسام‌آور بالغ می‌شود که تجمیع این ریسک‌ها بدون اتکای مناسب به کنسرسیوم‌های بیمه‌گران داخلی و بازارهای بین‌المللی با ضوابط قانونی بیمه مرکزی منافات دارد. علاوه بر این، کلوزهای بین‌المللی مونیخ ری (Munich Re) و لویدز لندن (Lloyd’s) در متون قراردادها پس از انطباق با قوانین عمومی بیمه کشور (مصوب ۱۳۱۶) و مقررات تکمیلی جاری به عنوان شرایط عمومی و خصوصی اعمال می‌گردند. در ارزیابی و مدیریت این پوشش‌ها، گزارش‌های بازرسی مهندسی ایمنی (Risk Survey Report) نقشی محوری در پذیرش یا رد تعهدات بیمه‌گر دارند، به طوری که عدم انطباق با چک‌لیست‌های پیشگیرانه ابلاغی از سوی نهاد ناظر می‌تواند موجب کاهش تعهدات یا اعمال فرانشیزهای تصاعدی در زمان تسویه خسارت شود.
کلمات کلیدی: بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، شورای عالی بیمه، ظرفیت نگهداری، بیمه اتکایی اختیاری، کلوزهای مونیخ ری، ارزیابی ریسک مهندسی، ارزش جایگزینی.
ساختار پوشش شکست ماشین‌آلات در تأسیسات تولید بخار و تجهیزات دوار
تجهیزات دوار در نیروگاه‌های بخاری و حرارتی به دلیل قرارگیری در معرض دما، فشار بسیار بالا و تنش‌های مکانیکی مستمر، حساس‌ترین بخش تأسیسات به شمار می‌روند. پوشش بیمه شکست ماشین‌آلات (Machinery Breakdown – MB) به عنوان ستون فقرات حمایت مالی از زیرساخت‌های مکانیکی و الکتریکی در مرحله بهره‌برداری است. بر اساس شرایط عمومی مصوب سندیکای بیمه‌گران و تأییدیه بیمه مرکزی، این پوشش خسارت‌های فیزیکی ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی وارد بر توربین‌های بخار (اعم از پره‌های توربین فشار قوی، متوسط و ضعیف)، روتورها، ژنراتورها، پمپ‌های تغذیه آب دیگ بخار (BFP)، فن‌های هوادهی و سامانه‌های انتقال قدرت را جبران می‌نماید. در واقع، ریسک‌هایی مانند فرار توربین (Overspeed)، ارتعاشات نامتقارن روتور، خرابی سیستم روانکاری و یاتاقان‌ها، ورود اجسام خارجی به مسیر جریان بخار و پدیده خستگی فلزات بر اثر بارهای تناوبی ناگهانی تحت شمول تعهدات مالی بیمه‌گر قرار می‌گیرند.
در بخش تأسیسات تولید بخار، بویلرهای درام‌دار و سامانه جریان اجباری (Once-Through) در معرض مخاطراتی نظیر سوختگی لوله‌های سوپرهیتر و ری‌هیتر، دفرمگی کوره، پدیده کاویتاسیون در پمپ‌های کندانسیت و شوک‌های حرارتی ناشی از افت ناگهانی بار شبکه قرار دارند که مشروط به مستندسازی علمی علل خرابی و اثبات عدم اهمال عمدی پرسنل در نگهداری، توسط شرایط MB پوشش داده می‌شوند. بیمه‌گران داخلی بر اساس موازین قانونی و رویه‌های کارشناسی رسمی، ارزش مندرج در بیمه‌نامه را معادل ارزش جایگزینی نو (New Replacement Value) در نظر می‌گیرند؛ این امر مستلزم آن است که بیمه‌گذار هزینه‌های حمل، عوارض گمرکی، نصب، راه‌اندازی و مالیات‌های متعلقه را در سرمایه بیمه‌شده ادغام نماید تا قاعده نسبی سرمایه موضوع ماده ۱۰ قانون بیمه در زمان بروز حادثه اعمال نگردد. حفظ و نگهداری مستمر سیستم‌های حفاظتی و ابزاردقیق پایش ارتعاش و نظارت دقیق بر شرایط تست شیرهای اطمینان بویلر از تعهدات لاینفک بیمه‌گذار بر مبنای الحاقیه‌های استاندارد این بیمه‌نامه محسوب می‌شود.
کلمات کلیدی: بیمه شکست ماشین‌آلات، توربین بخار، سوپرهیتر، پدیده کاویتاسیون، ارزش جایگزینی نو، ماده ۱۰ قانون بیمه، روتور و ژنراتور.
بیمه‌نامه تمام‌خطر اموال و استثنائات تخصصی در نیروگاه‌های حرارتی
بیمه‌نامه جامع تمام‌خطر اموال (Property All Risks – PAR) چتر حمایتی گسترده‌ای است که کلیه دارایی‌های فیزیکی نیروگاه از جمله سازه‌های عمرانی، ساختمان‌های توربین‌هال و بویلرهال، برج‌های خنک‌کننده (Cooling Towers)، خطوط انتقال سوخت مایع و گاز، مخازن ذخیره‌سازی مازوت و گازوئیل، سامانه‌های تصفیه آب خام و پست‌های فشار قوی را در برابر حوادث خارجی محافظت می‌کند. برخلاف رویکرد خطرات معین (Named Perils)، در ساختار تمام‌خطر (All Risks) هرگونه حادثه منجر به خسارت فیزیکی، مادی و ناگهانی تحت پوشش است؛ مگر آنکه به صراحت در متن استثنائات اختصاصی یا عمومی قید گردیده باشد. خطرات طبیعی بنیادین مانند زلزله، طوفان، سیل، صاعقه مستقیم، نشست زمین و همچنین خطرات ناشی از عملکرد انسانی نظیر آتش‌سوزی‌های گسترده در مشعل‌های کوره، انفجار فیزیکی یا شیمیایی گازهای تجمع‌یافته در محفظه احتراق بویلر (Boiler Explosion) و سقوط اشیاء خارجی زیر این چتر جای می‌گیرند.
با این حال، به استناد دستورالعمل‌های بیمه مرکزی، استثنائات استانداردی نظیر فرسودگی طبیعی (Wear and Tear)، خوردگی‌های تدریجی ناشی از املاح آب دیگ یا اسیدیته ناشی از احتراق سوخت‌های گوگردی، اکسیداسیون، رسوب‌زدایی نامناسب، عیوب ذاتی متریال (Inherent Vice) و خطاهای طراحی تحت این بیمه‌نامه غیرقابل پرداخت هستند؛ هرچند اگر عیب ذاتی یا فرسودگی منجر به وقوع یک حادثه ثانویه نظیر انفجار یا حریق گردد، خسارت تبعی (Consequential Damage) وارده بر سایر بخش‌های سالم جبران‌پذیر خواهد بود. از دیگر محورهای حساس این پوشش در نیروگاه‌ها، تعیین دقیق حد تعهد برای ساختمان برج‌های خنک‌کننده بتنی یا سلول‌های هلیکال فایبرگلاس است که در اثر آتش‌سوزی در پکینگ‌ها و لوورها در زمان تعمیرات دوره‌ای آسیب‌پذیر هستند. بیمه‌گران مجاز شرایط سخت‌گیرانه‌ای در قالب الحاقیه تدابیر کار گرم (Hot Work Permit Warranty) برای مهار این دسته از حریق‌ها لحاظ می‌نمایند.
کلمات کلیدی: تمام‌خطر اموال، انفجار محفظه احتراق بویلر، برج‌های خنک‌کننده، خسارت تبعی، عیب ذاتی، استثنائات استاندارد، پروانه کار گرم.
پوشش عدم‌النفع ناشی از شکست ماشین‌آلات و قطع درآمد عملیاتی
سودآوری و بقای مالی یک نیروگاه حرارتی پیوند ناگسستنی با حفظ نرخ آمادگی و تداوم تزریق مگاوات ساعت برق به شبکه سراسری دیسپاچینگ دارد. وقوع حوادث عمده در تجهیزات کلیدی نظیر انفجار ترانسفورماتور قدرت اصلی (Generator Step-Up Transformer) یا انهدام پره‌های توربین بخار می‌تواند ماه‌ها توقف عملیاتی ایجاد کند. در چنین وضعیتی، عدم تحویل انرژی برق به خریدار طبق قرارداد خرید تضمینی برق (ECA) یا بازار بورس انرژی نه تنها جریان درآمد عملیاتی را قطع می‌نماید، بلکه نیروگاه را با جریمه‌های عدم آمادگی و عدم امکان پوشش هزینه‌های ثابت مالی و دستمزد پرسنل مواجه می‌سازد. برای جبران این بحران، بیمه‌نامه عدم‌النفع ناشی از شکست ماشین‌آلات (Machinery Loss of Profits – MLOP) بر پایه شرایط استاندارد بین‌المللی طراحی گردیده است.
این پوشش خسارت ناشی از تقلیل سود ناخالص (Gross Profit) شامل هزینه‌های ثابت (Fixed Costs) و سود خالص از دست رفته (Lost Net Profit) را طی دوره بازسازی تجهیزات (Indemnity Period) که معمولاً بین ۶ تا ۲۴ ماه تعریف می‌شود، متقبل می‌گردد. یکی از مؤلفه‌های تکنیکی در این بیمه‌نامه، منظور نمودن دوره انتظار (Time Excess) به جای فرانشیز ریالی است؛ بدین ترتیب که تعهد بیمه‌گر معمولاً پس از گذشت ۲۱ الی ۴۵ روز از تاریخ توقف قطعی فعالیت واحد آغاز می‌گردد. مطابق با ضوابط بیمه مرکزی، شرکت‌های بیمه موظفند سرمایه بیمه‌شده MLOP را بر اساس صورت‌های مالی حسابرسی‌شده شرکت بهره‌بردار نیروگاه، حجم فروش تضمینی به شرکت توانیر و آنالیز فصلی پیک مصرف برق تنظیم نمایند. به علاوه، هزینه‌های معقول و اضطراری برای تسریع در تأمین یا حمل هوایی قطعات حساس مانند روتور یدکی جهت کوتاه کردن زمان توقف واحد تولیدی (Increase in Cost of Working) نیز در چارچوب الحاقیه‌های ویژه قابل پرداخت ارزیابی می‌شود.
کلمات کلیدی: عدم‌النفع ناشی از شکست ماشین‌آلات، سود ناخالص از دست رفته، دوره بازسازی، دوره انتظار، ترانسفورماتور قدرت، هزینه‌های ثابت، بازار بورس انرژی.
مدیریت مخاطرات خطوط و تأسیسات جانبی سوخت‌رسانی، بخار و آب صنعتی
یک نیروگاه حرارتی صرفاً متکی بر مجموعه توربوژنراتور نیست، بلکه اکوسیستمی گسترده از خطوط لوله‌کشی فشار بالا (High-Pressure Piping)، ایستگاه‌های تقلیل فشار گاز، تانک‌فارم سوخت مایع و ایستگاه‌های آب‌شیرین‌کن و تصفیه شیمیایی (Demineralization Plant) است که جریان ورودی بویلرها را تأمین می‌کنند. از دیدگاه ارزیابان ریسک بیمه‌گران، تأسیسات جانبی و سامانه‌های آب و بخار (Balance of Plant – BOP) کانون‌های مستعد خسارت‌های انباشتی به شمار می‌روند. انفجار در خطوط انتقال گاز ورودی بر اثر افت کیفیت جوش‌ها، فرسایش خطوط بخار خروجی با دمای بالاتر از ۵۴۰ درجه سانتی‌گراد یا آلودگی شیمیایی ناگهانی آب دیگ ناشی از نفوذ آب دریا در کندانسورهای نیروگاه‌های ساحلی، هر یک تهدیدی ویرانگر برای کل فرآیند تولید به حساب می‌آیند.
پوشش‌های صادره از سوی بیمه‌گران معتبر داخلی مکلف به شمول صریح ریسک نشت آب و بخار پرفشار (Steam and Water Leaks)، ضربه قوچ هیدرولیکی (Water Hammer) در خطوط درین و شکست لوله‌های کندانسور هستند. در بخش سامانه‌های سوخت مایع، خطر آتش‌سوزی در بویلرهای مازوت‌سوز، نشتی مخازن سوخت استراتژیک، سرریز مازوت در حوضچه‌های مهار (Bund Walls) و خطرات ناشی از یخ‌زدگی تجهیزات تأمین آب خنک‌کن در فصول سرد سال تحت کلوزهای اختصاصی و با تکیه بر استانداردهای NFPA پوشش داده می‌شوند. بر مبنای موازین نظارتی بیمه مرکزی، در کلیه موارد صدور بیمه‌نامه برای بخش BOP، الزامات آزمایش‌های غیرمخرب (NDT)، بازرسی چشمی و ضخامت‌سنجی ادواری اولتراسونیک باید به صورت شروط مندرج در بیمه‌نامه (Warranties) درج شود؛ تخلف از این تکالیف در نگهداری سیستم لوله‌کشی و ایستگاه‌های گاز می‌تواند موجب معافیت بیمه‌گر از پرداخت مطالبات خسارتی طبق مقررات عمومی حقوق بیمه گردد.
کلمات کلیدی: تأسیسات جانبی (BOP)، خطوط لوله‌کشی فشار بالا، ضربه قوچ، کندانسور، ایستگاه تقلیل فشار گاز، بازرسی ادواری، استانداردهای NFPA.
الزامات پوشش بیمه مسئولیت مدنی عمومی و زیست‌محیطی در قبال اشخاص ثالث
بهره‌برداری از نیروگاه‌های حرارتی و بخاری به دلیل ماهیت آلایندگی بالقوه، دپوی حجم عظیمی از مواد سوختی مایع و استفاده از خطوط انتقال با ولتاژ بسیار بالا (پست‌های ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت)، همواره پیامدهای حقوقی و مدنی مهمی در قبال اشخاص ثالث دارد. پوشش بیمه مسئولیت مدنی کارفرما در قبال اشخاص ثالث (Third Party Liability – TPL)، به عنوان ابزاری حیاتی جهت تأمین تعهدات مالی نیروگاه در مواجهه با دعاوی کیفری و حقوقی ناشی از صدمات جانی، نقص عضو، فوت و خسارات مالی وارده به مجاورین نیروگاه، کشاورزان، اراضی همجوار و تأسیسات عبوری خطوط انتقال عمل می‌کند. در چارچوب مصوبات ابلاغی شورای عالی بیمه، بیمه‌نامه مسئولیت مدنی جامع (Comprehensive General Liability) می‌تواند تعهدات مالی و جانی را بر پایه حداقل دیات قانونی اعلامی قوه قضائیه و مبالغ معین تعهد مالی در هر حادثه و در طول مدت بیمه‌نامه تنظیم نماید.
علاوه بر ابعاد جانی و مالی متعارف، چالش مسئولیت زیست‌محیطی (Environmental Impairment Liability – EIL) در نیروگاه‌های بخاری دارای اهمیت استراتژیک است. پخش ذرات گوگردی ناشی از احتراق سوخت‌های سنگین (SOx/NOx)، نشت سوخت‌های مایع به منابع آب زیرزمینی یا تخلیه پساب‌های حرارتی غیراستاندارد با دمای بالا به منابع طبیعی و دریاچه‌ها که منجر به خسارت به حیات وحش یا کشاورزی منطقه شود، تحت شرایط استاندارد TPL استثنا شده‌اند، مگر اینکه نیروگاه پوشش تکمیلی آلودگی ناگهانی و تصادفی (Sudden and Accidental Pollution Clause) را به بیمه‌نامه اصلی منضم کرده باشد. بر اساس این الحاقیه، در صورتی که واقعه زیست‌محیطی بر اثر یک سانحه کاملاً ناگهانی، غیرمترقبه و محدود به بازه زمانی مشخص پدید آید، هزینه‌های پاکسازی اراضی و دعاوی مطروحه از سوی سازمان حفاظت محیط زیست یا شاکیان خصوصی تا سقف تعهد مندرج در قرارداد بیمه قابل جبران خواهد بود.
کلمات کلیدی: مسئولیت مدنی اشخاص ثالث، آلودگی ناگهانی و تصادفی، خسارات زیست‌محیطی، پست فشار قوی، تعهدات دیات قانونی، دعاوی حقوقی، پاکسازی اراضی.
شرایط فنی و حقوقی خسارت کلی، فرانشیزها و قواعد حاکم بر استهلاک
یکی از ارکان اصلی در تنظیم خسارت بیمه‌نامه‌های مهندسی و اموال در نیروگاه‌های کشور، تفکیک دقیق میان دو مفهوم بنیادی خسارت کلی واقعی (Actual Total Loss) و خسارت کلی فرضی یا حکمی (Constructive Total Loss – CTL) است. چنانچه در پی رخداد یک آتش‌سوزی حاد یا انفجار مهیب در محفظه کوره یا بخش توربین‌خانه، شدت آسیب فیزیکی به حدی برسد که تجهیز بنیادین کاملاً نابود شود، خسارت کلی واقعی محقق شده است؛ اما در مواردی که هزینه تعمیر، بازسازی، تهیه قطعات جایگزین خارجی، حمل هوایی یا دریایی و نصب مجدد از ۸۰ درصد (یا درصد توافق‌شده در شرایط خصوصی) ارزش سالم تجهیز در زمان قبل از حادثه فراتر رود، طبق استاندارد بیمه‌گری حالت خسارت کلی فرضی احراز می‌شود و شرکت بیمه مکلف است پس از انتقال مالکیت لاشه (Salvage) به نفع خود، کل سرمایه مندرج در بیمه‌نامه را پس از کسر فرانشیز پرداخت نماید.
در کنار این مسئله، ساختار فرانشیزها (Deductibles) در بیمه‌نامه‌های انرژی نیروگاهی بر خلاف بیمه‌های انفرادی، عددی کلان و بازدارنده است تا انگیزه مالکان نیروگاه در اعمال خودکنترلی و مراقبت فنی حفظ شود. فرانشیز در بخش اموال و ماشین‌آلات غالباً ترکیبی از درصد خسارت با کف ریالی/ارزی مشخص (مثلاً ۱۰٪ خسارت، حداقل معادل مبلغ ارزی معین) و در بخش عدم‌النفع به شکل دوره‌های زمانی است. علاوه بر این، موضوع کسورات ناشی از استهلاک (Depreciation Rates) در اقلامی با طول عمر محدود مانند روتورها، دیواره‌های لوله‌ای دیگ بخار، لایه‌های نسوز کوره (Refractory Linings) و باتری‌های اتاق فرمان همواره محل بحث است. بر طبق دستورالعمل‌های کارشناسی خسارت شورای عالی بیمه، بیمه‌گذار می‌تواند با الصاق الحاقیه لغو استهلاک بر قطعات تعویضی (Waiver of Depreciation Clause)، خسارت لوازم یدکی جدید را بدون کسر درصد کهنگی دریافت کند، مشروط بر آنکه در تعیین حق‌بیمه پایه، این ریسک برآورد و حق‌بیمه متناسب پرداخت شده باشد.
کلمات کلیدی: خسارت کلی واقعی، خسارت کلی فرضی، فرانشیز، لغو استهلاک، ارزش بازیافتی، کارشناسی خسارت، الحاقیه قطعات تعویضی.
الحاقیه‌های بین‌المللی و استانداردسازی پروتکل‌های بازرسی و پرداخت خسارت
پیچیدگی فنی نیروگاه‌های حرارتی موجب شده است که شرکت‌های بیمه‌گر مجاز ایرانی با الگوبرداری از ساختارهای بین‌المللی و مصوبات نظارتی، کلوزها و الحاقیه‌های متعددی را به شرایط عمومی الحاق نمایند تا جامعیت بیمه‌نامه تضمین گردد. از برجسته‌ترین این موارد می‌توان به کلوز مونیخ ری ۱۰۰ (Munich Re Clause 100) برای آزمون و راه‌اندازی پس از تعمیرات اساسی، کلوز ۱۱۵ ناظر بر شمول هزینه‌های حمل‌ونقل سریع، هوایی و کارهای اضافه (Express Freight and Overtime)، و همچنین کلوز ۲۰۵ در خصوص تجهیزات تأمین‌کننده آب و روغن سردکننده اشاره کرد. همچنین، درج الحاقیه ارزش توافق‌شده (Agreed Value Clause) در خصوص واحدهای توربوژنراتور خاص به نیروگاه‌دار اجازه می‌دهد که در نوسانات ارزی شدید، بر سر ارزش پایه جایگزینی به تفاهمی قطعی با بیمه‌گر لیدر و اتکایی بیمه مرکزی دست یابد تا در بزنگاه‌های ارزی اختلالی در روند احیا ایجاد نشود.
فرآیند تسویه خسارت نیز بر مبنای آیین‌نامه شماره ۸۵ شورای عالی بیمه (دستورالعمل حمایت از حقوق بیمه‌گذاران) و ضوابط داوری ماده ۶ قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری استوار است. بلافاصله پس از اعلام حادثه ظرف مهلت مقرر قانونی (حداکثر ۵ روز کاری طبق ماده ۱۵ قانون بیمه)، اعزام ارزیابان مستقل خسارت دارای پروانه رسمی از بیمه مرکزی (Loss Adjusters) الزامی است. این کارشناسان موظفند با همراهی تیم مهندسی متالوژی، کنترل ابزاردقیق و مشاوران سازنده اصلی (OEM)، علت اصلی و بلاواسطه خسارت (Proximate Cause) را مشخص نمایند. پرداخت مبالغ علی‌الحساب (On-Account Payments) تا سقف ۵۰ الی ۷۰ درصد میزان خسارت قطعی برآوردشده اولیه، از تمهیدات مجاز در مقررات بیمه‌ای کشور است که مانع از تعلیق پروژه‌های نوسازی شبکه تولید برق شده و استمرار تزریق انرژی را تضمین می‌سازد.
کلمات کلیدی: کلوز مونیخ ری ۱۰۰، ارزیاب خسارت بیمه مرکزی، علت اصلی و بلاواسطه، پرداخت علی‌الحساب، الحاقیه ارزش توافق‌شده، حمل هوایی، تسویه مطالبات.
پرسش و پاسخ‌های تحلیلی و تخصصی
پرسش اول: چنانچه به دلیل عدم دسترسی به گاز طبیعی و سوزاندن اجباری مازوت سنگین با گوگرد فراتر از حد مجاز، لوله‌های سوپرهیتر بویلر نیروگاه دچار خوردگی سریع و انفجار فیزیکی شوند، آیا این خسارت تحت پوشش تمام‌خطر اموال و شکست ماشین‌آلات قابل جبران است؟
پاسخ: از منظر حقوقی و فنی، فرسودگی و خوردگی تدریجی ناشی از عملکرد معمول (Corrosion & Erosion) در شرایط عمومی کلیه بیمه‌نامه‌های مهندسی و تمام‌خطر استثنای قطعی است. با این حال، اگر استفاده از سوخت مازوت بر اثر دستور بالادستی شبکه سراسری انرژی (فورس ماژور ناشی از کمبود گاز) بوده باشد و تمهیدات نگهداری توسط بیمه‌گذار مستند گردیده باشد، چنانچه خوردگی مذکور در نهایت به یک «انفجار ناگهانی لوله» منجر شود، خسارت ثانویه وارده به سایر لوله‌ها، تجهیزات مجاور و دیواره بویلر تحت شمول خسارت تبعی (Consequential Damage) پوشش داده خواهد شد؛ اما خود لوله منشأ خوردگی که به عنوان علت ذاتی و غیرمفاجی آسیب دیده، مشمول دریافت خسارت نبوده یا استهلاک حداکثری بر آن اعمال خواهد شد.
پرسش دوم: الزامات قانونی مندرج در آیین‌نامه‌های بیمه مرکزی در خصوص نحوه استفاده از کلوز لغو حق جانشینی (Waiver of Subrogation) برای شرکت‌های پیمانکار تعمیرات و نگهداری (O&M) چیست؟
پاسخ: مطابق ماده ۳۰ قانون بیمه کشور، بیمه‌گر پس از پرداخت خسارت، تا میزان وجه پرداختی قائم‌مقام و جانشین قانونی بیمه‌گذار در برابر مقصر حادثه خواهد بود. در صورتی که بهره‌برداری و تعمیرات نیروگاه به یک شرکت پیمانکار واگذار شده باشد، پیمانکار در معرض خطر رجوع حقوقی بیمه‌گر به عنوان مقصر فنی حادثه قرار می‌گیرد. به منظور مصونیت این شرکت‌ها، بیمه‌گذار می‌تواند درخواست صدور الحاقیه لغو حق جانشینی بنماید؛ بیمه مرکزی این الحاقیه را مشروط به رعایت دو قاعده اصلی می‌پذیرد: نخست اینکه نام پیمانکار مربوطه به عنوان بیمه‌گذار مشترک (Co-Insured) در متن بیمه‌نامه درج شده باشد، و دوم اینکه خسارت ناشی از تقصیر عمدی، تبانی و یا خطای فاحش (Gross Negligence) نباشد، زیرا اسقاط حق جانشینی در جرایم و خطاهای فاحش خلاف نظم عمومی است.
پرسش سوم: در بیمه‌نامه عدم‌النفع ناشی از شکست ماشین‌آلات (MLOP)، اثر تحریم‌های اقتصادی بر طولانی شدن زمان تهیه قطعات یدکی خارجی (تجاوز از دوره غرامت توافقی) چگونه ارزیابی و تسویه می‌شود؟
پاسخ: در فرمول استاندارد MLOP، بیمه‌گر فقط در طول مدت تعیین‌شده به عنوان دوره غرامت (Maximum Indemnity Period) متعهد به پرداخت کاهش سود ناخالص است. چنانچه تهیه روتور توربین یا ژنراتور به واسطه تحریم‌های مالی و گمرکی، مدت توقف را از دوره مصوب فراتر ببرد، هزینه‌های ناشی از مازاد زمان طبق شرایط استاندارد پذیرفته نیست؛ مگر آنکه نیروگاه در بدو صدور بیمه‌نامه و با نظارت اداره کل مهندسی بیمه مرکزی، دوره غرامت را با پیش‌بینی ریسک زنجیره تأمین طول کل مهندسی بیمه مرکزی، دوره غرامت را با پیش‌بینی ریسک زنجیره تأمین طولزاد آن را پرداخت کرده باشد. در غیر این صورت، ارزیاب رسمی خسارت صرفاً توقف‌های ناشی از رویه متعارف بازسازی استاندارد را مورد محاسبه قرار می‌دهد.
دیدگاهتان را بنویسید